โดยหลักการแล้ว ความผิดต่อรัฐ หรือ ความผิดอาญาแผ่นดิน รัฐเท่านั้นที่เป็นผู้เสียหาย แต่ราษฎรจะสามารถเป็นผู้เสียหายในความผิดเหล่านี้ได้ก็ต่อเมื่อ ได้รับความเสียหายโดยตรงและเป็นพิเศษ เนื่องจากการกระทำความผิดนั้น โดยมีตัวอย่างฐานความผิด  ดังนี้ :

1. ฐานเบิกความเท็จ (ป.อ. มาตรา 177): แม้จะเป็นความผิดต่อเจ้าพนักงานและการยุติธรรม แต่หากคำเบิกความนั้นกระทบต่อสิทธิหรือส่วนได้เสียของราษฎรโดยตรง ราษฎรย่อมเป็นผู้เสียหายได้
   • ตัวอย่าง: กรณีจำเลยเบิกความเป็นพยานเท็จในคดีที่ราษฎรร้องขอให้ศาลสั่งให้บุคคลเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถและแต่งตั้งตนเป็นผู้พิทักษ์ หากคำเบิกความนั้นเป็นข้อสำคัญในคดี ราษฎรผู้ร้องย่อมเป็นผู้เสียหายโดยตรง (อ้างอิง ฎ.53/2566),
2. ฐานแจ้งความเท็จ (ป.อ. มาตรา 137): โดยปกติรัฐเป็นผู้เสียหาย แต่ราษฎรจะเป็นผู้เสียหายได้ต้องพิสูจน์ว่า ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษ,
   • ข้อสังเกต: หากผู้ที่อ้างว่าเป็นผู้เสียหายไม่ใช่ทายาทโดยธรรมที่มีสิทธิรับมรดกจริงๆ ก็จะถือว่าไม่ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษ และไม่มีอำนาจฟ้องในฐานนี้ (อ้างอิง ฎ.3262/2564)
   • ฐานแสดงพยานหลักฐานเท็จ: ราษฎรที่เป็นคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งในคดีที่ได้รับผลกระทบจากการแสดงหลักฐานเท็จนั้น สามารถเป็นผู้เสียหายได้นอกเหนือจากเจ้าพนักงานรัฐ
3. ฐานเคลื่อนย้ายหลักหมายเขตหรือหมุดหลักฐาน: เป็นความผิดต่อรัฐที่พนักงานอัยการมีอำนาจฟ้อง แต่เอกชนจะฟ้องได้ก็ต่อเมื่อได้รับ ความเสียหายเป็นพิเศษ
   • ตัวอย่าง: หากจำเลยเคลื่อนย้ายหลักเขตเข้าไปในที่ดินของราษฎรเพียงเล็กน้อย (เช่น 6.3 ตารางวา) ศาลอาจวินิจฉัยว่ายังไม่ถือเป็นความเสียหายเป็นพิเศษที่จะทำให้ราษฎรเป็นผู้เสียหายตามกฎหมายได้ (อ้างอิง ฎ.660/2565),
4. ความผิดฐานลักทรัพย์หรือทำให้เสียทรัพย์ในที่ดินของรัฐ: แม้ที่ดินจะอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหรือเป็นที่ดินของรัฐ แต่หากราษฎรเป็นผู้ครอบครองและทำประโยชน์อยู่ก่อน ราษฎรย่อมมีสิทธิดีกว่าเอกชนคนอื่น และถือเป็นผู้เสียหายในความผิดฐานลักทรัพย์ (เช่น การตัดต้นไม้ที่ราษฎรปลูกไว้) หรือฐานทำให้เสียทรัพย์ได้ (อ้างอิง ฎ.1335/2566),

           สรุป: ราษฎรจะเป็นผู้เสียหายในความผิดต่อรัฐได้ ต้องแสดงให้เห็นว่าการกระทำนั้น กระทบต่อสิทธิหรือประโยชน์ของตนโดยเฉพาะเจาะจง ไม่ใช่เพียงความเสียหายทั่วไปที่ประชาชนทุกคนได้รับเท่ากัน