คดีปกครอง

คดีปกครอง ป็นกฎหมายพิเศษอยู่ในหลักสูตรการอบรมวิชาว่าความภาคปฎิบัติ > ท่องจำหลักกฎหมายเตรียมสอบทนายภาคปฎิบัติรุ่นที่ 53 ปรนัย 2 ข้อ

หัวข้อต้องเรียนรู้และต้องท่องจำ

1. กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

2. คดีอยู่ในอำนาจศาลศาลปกครอง

3. เงื่อนไขในการฟ้องคดีปกครอง

4. วิธีพิจารณาคดีปกครอง

5. คดีที่ไม่อยู่ในอำนาจศาลปกครองคือ

6. คำฟ้องคดีปกครอง

หลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

1. พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง 2542 แก้ไข 2548

2. พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางการปกครอง 2539

3. พระราชบัญญัติความรับทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ 2540

คดีอยู่ในอำนาจศาลปกครอง 8 ประเภทคือ

ประเภทที่ 1 คดีฟ้องขอให้เพิกถอน "คำสั่ง" หรือ "กฎ" ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

1. เป็นการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือหน่วยงานทางการปกครอง

2. มีลักษณะเป็นการทำนิติกรรมทางปกครอง (การออกกฎหรือคำสั่งทางปกครอง)

3. มีการกล่าวว่านิติกรรมนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมา

4. มีคำขอให้เพิกถอนนิติกรรมดังกล่าว

ประเภทที่ 2 คดีฟ้องขอให้ห้ามหน่วยงานทางการปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการทางกายภาพที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

1. เป็นการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือหน่วยงานทางการปกครอง

2. เป็นการปฏิบัติไม่ใช่นิติกรรม

3. การกระทำนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย

4. มีคำขอให้ห้ามกระทำการดังกล่าว

ประเภทที่ 3 คดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางการปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐละเลยต่อหน้าที่ หรือปฎิบัติหน้าที่ดังกล่าวล่าช้า

ประเภทที่ 4 คดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดของหน่วยงานทางการปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย หรือจากกฏ หรือคำสั่งทางการปกครอง หรือเกิดจากการละเลยต่อหน้าที่ หรือปฏิบัติหน้าดังกล่าวล่าช้า

1. เป็นการทำละเมิดของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ

2. และการละเมิดนั้นเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย

3. หรือละเมิดจากการออกกฎ คำสั่งทางการปกครอง หรือคำสั่งอื่น

4. หรือละเมิดจากการละเลยหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติ

5. หรือละเมิดจากจากการปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินสมควร

ประเภทที่ 5 คดีพิพาทเกี่ยวกับความรับผิดอย่างอื่นของหน่วยงานทางการปกครอง หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ

1. การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ชำระค่าทดแทนการเวนคืนโดยไม่เป็นธรรม

2. การจ่ายเงินค่าทดแทนการรอนสิทธิ์ในการวางเสาไฟฟ้า สายโทรศัพท์ วางท่อประปา ท่อก๊าซ ค่าทดแทนความเสียหายเนื่องจากเชื่อโดยสุจริตในความคงอยู่ของคำสั่งทางปกครอง การจ่ายเงินเพิ่มเยี่ยวยาความเสียหาย

ประเภทที่ 6 คดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครอง

1. ความหมายของสัญญาทางปกครอง

2. เป็นสัญญาที่คู่ความอย่างน้อยฝ่ายหนึ่งต้องเป็นหน่วยงานทางปกครอง หรือเป็นบุคคลซึ่งกระทำการแทนรัฐ

3. สัญญาทางการปกครอบมีลักษณะเป็นสัญญาดังต่อไปนี้

(1) สัญญาสัมปทาน

(2) สัญญาที่ให้จัดทำบริการสาธารณะ

(3) สัญญาจัดให้มีสิ่งสาธารณูปโภค

(4) สัญญาให้แสวงหาประโยชน์จากทรัพยากรธรรรมชาติ

ประเภทที่ 7 คดีที่มีกฎหมายกำหนดให้หน่วยงานทางการปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐฟ้องคดีต่อศาลเพื่อบังคับให้บุคคลต้องกระทำหรือเว้นการกระทำอย่างหนึ่งอย่างใด และดำเนินการได้เอง ไม่ต้องใช้อำนาจศาล

1. สั่งให้บุคคลที่รุกล้ำลำน้ำรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไป

2. จับกุมและกักขังผู้ฝ่าฝืนคำสั่งให้รื้อถอนอาคารที่ก่อสร้างรุกล้ำลำคลองสาธารณะ

ประเภทที่ 8 คดีที่กฎหมายกำหนดให้อยู่ในเขตอำนาจศาลปกครอง

คดีที่ไม่อยู่ในอำนาจของศาลปกครองได้แก่

1. แม้จะเป็นข้อพิพาททางการปกครอง แต่กฎหมายบัญญัติไม่ให้อยู่ในอำนาจศาลปกครอง มี 3 กรณีคือ

1.1 วินัยทหาร

1.2 ตุลาการ

1.3 คดีที่อยู่ในอำนาจศาลชำนัญพิเศษ

2. คดีที่ไม่อยู่ในอำนาจศาลปกครองตามหลักกฎหมายทั่วไปและตามแนวคำวินิจฉัยของศาล

2.1 ข้อพิพาทเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมทางอาญา

2.2 นิติบัญญัติ ตุลาการ รัฐบาล งานทางการเมือง นโยบายต่างประเทศ

2.3 กรรมสิทธิ์ในที่ดิน

2.4 การดำเนินงานของพนักงานบังคับคดี

2.5 กิจการทางศาสนา

2.6 กิจขทางพาณิชยกรรม อุตสาหกรรมรัฐวิสาหกิจ

2.7 การแสงหารายได้ของหน่วยงานทางการปกครอง

เงื่อนไขในการฟ้องคดีปกครอง

1. ต้องเป็นคำฟ้องที่มีสาระสำคัญครบสมบูรณ์

2. ต้องมีคำสั่งทางการปกครองหรือกฎในเรื่องที่จะมีการฟ้องร้องนั้น

3. ผู้ฟ้องคดีต้องเป็นผู้มีส่วนได้เสีย

4. คำสั่งทางการปกครองนั้นต้องก่อผลกระทบกระเทือนต้องได้ดำเนินการแก้ไขความเดือดร้อนครบขั้นตอนแล้ว

วิธีพิจารณาคดีปกครอง > ตัดสินโดยข้อเท็จจริง+ข้อกฎหมาย

ลักษณะพิเศษวิธีพิจารณาคดีปกครอง

1. ใช้ระบบไต่สวน

1.1 ศาลมีหน้าที่แสวงหาข้อเท็จจริงทั้งปวง

1.2 ไม่จำกัดเฉพาะที่เสนอโดยคู่กรณี

1.3 เน้นที่ตุลาการเจ้าของสำนวน

2. ศาลมีอำนาจในการควบคุมการพิจารณา

2.1 การกำหนดระยะเวลาทำคำให้การ

2.2 การเลือกไต่สวนพยานหรือเอกสาร

2.3 การยุติหรือดำเนินการแสวงหาข้อเท็จจริงต่อไป

2.4 การกำหนดวันนั่งพิจารณาหรือวันอ่านคำพิพากษา

3. ใช้เอกสารเป็นหลัก

3.1 ปกติจะไม่มีการสืบพยานบุคคล

3.2 แต่จะไม่ห้ามศาลในการไต่สวนพยานบุคคลหรือคู่กรณีเพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงเพิ่มเติม

4. เสียค่าใช้จ่ายน้อย

5. พิจารณากึ่งลับ

6. เรียบง่าย

7. ไม่ต้องมีทนาย

8. มีการถ่วงดุลองค์คณะโดยตุลาการผู้แถลงคดี

9. ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางการปกครอง

10. ประกันความเป็นอิสระตุลาการ

11. ให้วิจารณ์คำพิพากษาได้ทางวิชาการ

คำฟ้องคดีปกครอง เช่น

1. ฟ้องเพิกถอน “คำสั่ง” ทางการปกครองที่ออกโดยมิชอบ (เงื่อนไขต้องอุทธรณ์คำสั่งก่อนจึงจะฟ้องคดีได้)

2. ฟ้องเพิกถอน “กฎ” ที่ออกโดยมิชอบ (ฟ้องได้ทันที)

3. ฟ้องเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ “ละเลย” ในการปฏิบัติหน้าที่

4. ฟ้องเจ้าหน้าที่ของรัฐ “ที่ทำละเมิดในหน้าที่และใช้อำนาจหน้าที่”

จุดเน้นปรนัย 2 ข้อ 2 คะแนน

1. คดีที่อยู่ในอำนาจศาลปกครอง

2. คดีที่ไม่อยู่ในอำนาจศาลศาลปกครอง

3. เงื่อนไขการฟ้องคดีปกครอง

4. ลักษณะพิเศษวิธีพิจารณาคดีปกครอง

5. ความหมายสัญญาทางการปกครอง

ข้อแนะนำ

1. ข้อสอบปรนัยวัดความจำจึงต้องท่องจำเท่านั้นไม่มีคำแนะนำเป็นอย่างอื่น

2. คดีปกครองที่ผ่านมานำมาออกสอบปรนัย 2 ข้อ ส่วนอัตนัยยังไม่ปรากฎ

3. บทความดังกล่าวผู้เขียนอ่านคิดวิเคราะห์สังเคราะห์แยกแยะจับประเด็นสำคัญที่เคยออกสอบสม่ำเสมอจากตัวบทกฎหมายหลายเล่มดังกล่าวข้างต้น หวังว่าสมาชิกจะบันทึกไว้ในสมองนำไปสอบในห้องสอบ

4. สมาชิกที่ไม่ได้ติดตามอ่านเพจรู้ทันกฎหมายเตรียมสอบทนายสม่ำเสมอสามารถอ่านทบทวนจากหนังสือรู้ทันกฎหมายเตรียมสอบทนายด้านล่างนี้

-----------------------------------------

อ้างอิง/ เขียนโดย นายอุทัย ศรสำแดง

ทนายความข้าราชการครูบำนาญ

เพจรู้ทันกฎหมายเตรียมสอบทนาย

ปรับปรุง 1 ก.ย.63/22:08