แนวฎีกาเกี่ยวกับการเรียกค่าวิชาชีพทนายความ (ค่าจ้างว่าความ)

         วิชาชีพทนายความเป็นวิชาชีพที่สําคัญอันกระทบกระเทือนต่อความสงบ เรียบร้อยของประชาชน จึงถือเป็นหลักว่า การที่ทนายความทําความตกลงโอนลูกความให้แก่กันก็ดี หรือการที่ทนายความตกลงกับลูกความโดยกําหนดจํานวนเงินค่าจ้างโดยวิธีแบ่งเอาจากทรัพย์สินที่ลูกความจะได้รับจากผลแห่งคำพิพากษาก็ดี ย่อมเป็นการตกลง ที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน จะกระทําไม่ได้

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๕๘๔/๒๕๕๕ สัญญาว่าจ้างทนายความมีลักษณะเป็น ข้อตกลงที่ให้ทนายความเข้าไปมีส่วนได้เสียในทางการเงินโดยตรงในผลของคดีที่รับว่าความ จึงไม่ต้องด้วยหลักจริยธรรมทางวิชาชีพของทนายความ ถือว่าเป็นสัญญาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน แม้ตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมารยาท ทนายความ พ.ศ. ๒๕๒๙ ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. ๒๕๒๘ มาตรา ๒๗ (๓) (จ) และมาตรา ๕๑ มิได้กําหนดให้การเข้าเป็นทนายความโดยวิธีสัญญาเอาส่วนจากทรัพย์สินที่เป็นมูลพิพาทอันจะพึ่งได้แก่ลูกความของทนายความ เป็นการประพฤติผิดมรรยาททนายความ เช่นเดียวกับพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. ๒๔๗๗ และพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. ๒๕๐๘ ก็มีผลเพียงว่าการทําสัญญาระหว่าง ทนายความและลูกความทํานองนี้ไม่เป็นการผิดมารยาททนายความ อันเป็นมูลให้ลงโทษ ตามมาตรา ๕๒ เท่านั้น หามีผลทําให้ข้อตกลงระหว่างโจทก์กับจําเลยทั้งเก้า ซึ่งขัดต่อ ความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชนกลับมีความสมบูรณ์ไม่ สัญญาว่าจ้าง ทนายความระหว่างโจทก์กับจําเลยทั้งเก้าจึงเป็นโมฆะตามมาตรา ๑๕๐

        แต่ถ้าเป็นเรื่องการคิดค่าสินจ้างจากเปอร์เซ็นต์ของจํานวนทุนทรัพย์ เป็นเพียงอาศัยเป็นเกณฑ์คำนวณค่าจ้างว่าความว่าคดีชนิดใดจะเรียกค่าจ้างคิดเป็นเปอร์เซ็นต์เท่าใด ของทุนทรัพย์ที่ฟ้องเท่านั้น มิใช่เป็นสัญญาแบ่งเอาส่วนจากทรัพย์สินที่เป็นมูลพิพาท อันจําเลยจะพึงได้รับเมื่อชนะคดี จึงไม่เป็นการต้องห้ามและไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน (คำพิพากษาฎีกาที่ ๔๔๕๔/๒๕๒๘)

        นอกจากนี้ การที่ทนายความทําสัญญากับลูกความว่า หากว่าความแพ้ไม่เอาค่าจ้าง หากชนะจึงจะเอาค่าจ้าง เป็นสัญญาที่สมบูรณ์ไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ตามมาตรา ๑๕๐ และข้อตกลงนี้ไม่มีลักษณะเป็นการพนันขันต่อแต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๑๗๓/๒๔๘๘) 

 อ้างอิง รวมคำบรรยายเนติฯ 1/75 นิติกรรมสัญญา (อ.บวรศักดิ์ฯ) เล่มที่4