ในกรณีที่ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาผิดระเบียบ ศาลสูงจะพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒๐๘ (๒) ว่ามีความจำเป็นต้องย้อนสำนวนหรือไม่ โดยจะสั่งย้อนสำนวนในกรณีที่เห็นว่าการผิดระเบียบนั้นทำให้เสียความยุติธรรม
ตัวอย่างคดีที่ศาลสูงเห็นว่าต้องย้อนสำนวนเพื่อให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่เพื่อความเป็นธรรม มีดังนี้ :
- คดีที่มีโทษจำคุกซึ่งศาลไม่ได้สอบถามเรื่องทนายความ:
- สถานการณ์: ในคดีที่มีโทษจำคุก กฎหมายกำหนดให้ศาลต้องถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ และหากไม่มี ศาลต้องถามว่าต้องการทนายความหรือไม่
- ข้อผิดพลาด: หากศาลชั้นต้นไม่ได้สอบถามเรื่องทนายความ แล้วจำเลยให้การรับสารภาพ จากนั้นศาลพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยโดยไม่รอการลงโทษ
- เหตุผลที่ต้องย้อนสำนวน: กรณีนี้ศาลสูงถือว่าเป็นการเสียความยุติธรรมอย่างยิ่ง จึงต้องย้อนสำนวนเพื่อให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ให้ถูกต้อง เพื่อให้จำเลยมีโอกาสแต่งทนายความมาสู้คดี หรือให้ทนายความช่วยหาเหตุบรรเทาโทษมาเสนอต่อศาลเพื่อประกอบการพิจารณา ซึ่งอาจทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยได้
ในทางตรงกันข้าม หากเป็นการผิดระเบียบที่ไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลง หรือไม่เป็นสาระสำคัญที่จะทำให้เสียความยุติธรรม (เช่น จำเลยมีทนายความอยู่แล้วและสู้คดีเต็มที่ หรือเป็นกรณีที่ฎีกาต้องห้ามตามกฎหมายอยู่แล้ว) ศาลสูงอาจใช้ดุลพินิจไม่สั่งย้อนสำนวนเพื่อความรวดเร็วในการพิจารณาคดี
|