ในกรณีที่คู่ความประสงค์จะยื่นฎีกาในคดีอาญา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้กำหนดข้อจำกัดสิทธิในการฎีกาปัญหาข้อเท็จจริงไว้ในหลายกรณี โดยพิจารณาจากอัตราโทษและลักษณะคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสอง ดังนี้
1. กรณีศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้ไขเล็กน้อย (มาตรา 218)
สิทธิในการฎีกาในกรณีนี้จะพิจารณาจากเกณฑ์โทษจำคุกที่ศาลอุทธรณ์กำหนด :
- ห้ามคู่ความทั้งสองฝ่าย (โจทก์และจำเลย) ฎีกาข้อเท็จจริง: หากศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น หรือแก้ไขเล็กน้อย และลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี หรือปรับ หรือทั้งจำทั้งปรับ
- ห้ามเฉพาะฝ่ายโจทก์ฎีกาข้อเท็จจริง: หากศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น หรือแก้ไขเล็กน้อย และลงโทษจำคุกจำเลยเกิน 5 ปี (ในกรณีนี้จำเลยยังมีสิทธิฎีกาข้อเท็จจริงได้)
หมายเหตุ: การแก้ไขเล็กน้อย เช่น การแก้บทมาตราความผิดโดยไม่แก้โทษ หรือแก้โทษโดยไม่แก้บทความผิด,,
2. กรณีอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท (มาตรา 219)
หากศาลชั้นต้นลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท (หรือทั้งจำทั้งปรับ) และศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดดังกล่าว ห้ามคู่ความทั้งสองฝ่ายฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง
- ข้อยกเว้นสำหรับจำเลย: หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก และเพิ่มเติมโทษจำเลย จำเลยจะได้รับสิทธิให้ฎีกาข้อเท็จจริงได้,,,
3. กรณีศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง (มาตรา 220)
หากศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนให้ยกฟ้องเช่นกัน (ยกฟ้อง 2 ศาล) ห้ามคู่ความฎีกาทั้งในปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย ซึ่งรวมถึงปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยด้วย
4. ข้อจำกัดในกรณีพิเศษอื่นๆ
- วิธีการเพื่อความปลอดภัย (มาตรา 219 ทวิ): ห้ามฎีกาข้อเท็จจริงในปัญหาเรื่องวิธีการเพื่อความปลอดภัยแต่เพียงอย่างเดียว แม้คดีนั้นจะไม่ต้องห้ามฎีกาก็ตาม
- การกักขังแทนจำคุก (มาตรา 219 ตรี): ในคดีที่ศาลชั้นต้นลงโทษกักขังแทนจำคุก หรือกักขังแทนค่าปรับ หากศาลอุทธรณ์มิได้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้น ห้ามคู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง
ช่องทางพิเศษในการฎีกา (มาตรา 221): แม้จะเป็นคดีที่ต้องห้ามฎีกาตามมาตรา 218, 219 และ 220 แต่หากคู่ความได้รับอนุญาตให้ฎีกาจากผู้พิพากษาที่เคยพิจารณาคดีนั้น หรือได้รับคำรับรองจากอัยการสูงสุดว่ามีเหตุอันควรที่ศาลฎีกาจะได้วินิจฉัย ก็สามารถยื่นฎีกาต่อไปได้,, แต่ทั้งนี้ไม่รวมถึงกรณีต้องห้ามตามมาตรา 219 ทวิ และ 219 ตรี ซึ่งไม่สามารถขออนุญาตได้
|