คำถาม ชายอายุ 14 ปี 8 เดือน มีความสัมพันธ์ทางเพศกับแฟนสาวมีอายุกว่า 15 ปี แต่ยังไม่เกิน 16 ปี ที่บ้านของฝ่ายหญิงด้วยความยินยอมของทั้งสองฝ่าย โดยฝ่ายหญิงเป็นผู้พาเข้าบ้านด้วยตนเอง ต่อมามารดาของฝ่ายหญิงทราบเรื่องจึงต้องการเรียกร้องค่าเสียหายและดำเนินคดีกับฝ่ายชายตามความผิดฐานพรากผู้เยาว์ ชายมีความผิดฐานพรากผู้เยาว์หรือไม่  และมารดาหญิงมีสิทธิในการเรียกค่าเสียหาย หรือไม่

คำตอบ
ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 74, 75, 317 วรรคสาม, 319 วรรคแรก
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420

 ตามข้อเท็จจริงเมื่อพิจารณาถึงอายุของชายและหญิง ตามบทบัญญัติของกฎหมายอาญาในเรื่องความผิดฐานพรากผู้เยาว์ คุณธรรมทางกฎหมายมุ่งคุ้มครองอำนาจปกครองของผู้ใช้อำนาจปกครอง ไม่ใช่บุคคลผู้ถูกกระทำ และเนื่องจากบุคคลทั้งสองยังคงเป็นผู้เยาว์และช่วงอายุยังอยู่ในเกณฑ์ที่กฎหมายให้ความคุ้มครองผู้ใช้อำนาจปกครอง

สกัดหลักประเด็นในการพิจารณาความผิดของแต่ละบุคคลแยกกัน ดังนี้

หากข้อเท็จจริง

 1.) หากฝ่ายชายเป็นผู้เริ่มชวนแฟนสาวซึ่งมีอายุกว่า 15 ปี แต่ยังไม่เกิน 16 ปี เพื่อมีความสัมพันธ์ทางเพศที่บ้านหญิง แม้บิดามารดาหญิงจะทราบว่า ฝ่ายชาย และบุตรสาวตนคบหาดูใจกัน แต่ก็ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าบิดามารดาของหญิงนั้นยินยอมให้ฝ่ายชาย ร่วมประเวณีกับบุตรสาวตนได้ การกระทำของหลานชายผู้ร้องย่อมเป็นการรบกวนหรือกระทบกระเทือนอำนาจปกครองดูแลของบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล ดังนั้น ฝ่ายชาย จึงมีความผิดฐานพรากผู้เยาว์อายุกว่าสิบห้าปี แต่ยังไม่เกินสิบแปดปี เพื่อการอนาจาร แม้แฟนสาวซึ่งเป็นผู้เยาว์จะเต็มใจด้วยการนั้น ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 319  วรรคแรก

 2.) อย่างไรก็ดีหากแฟนสาวเป็นผู้เริ่มชวน (ฝ่ายชาย) มาที่บ้านของตนเองเพื่อมีความสัมพันธ์ทางเพศ โดยไม่ได้รับความยินยอมจากบิดามารดาของ (ฝ่ายชาย) การกระทำดังกล่าวย่อมเป็นการรบกวนหรือกระทบกระเทือนอำนาจปกครองดูแลของบิดามารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล  แม้ (ฝ่ายชาย) จะเต็มใจไปด้วยก็ตาม

 เมื่อพิจารณาจากอายุของทั้งสองฝ่ายซึ่งยังคงเป็นผู้เยาว์ การชักชวนไปเพื่อมีความสัมพันธ์ทางเพศยังเป็นการกระทำโดยปราศจากเหตุอันสมควร เป็นการพราก (ฝ่ายชาย) ซึ่งเป็นเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีไปเสียจากบิดามารดาเพื่อการอนาจาร ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 317  วรรคสาม

การเรียกค่าเสียหายเพื่อการละเมิดตามความผิดฐานพรากผู้เยาว์ ซึ่งมีบิดามารดาเป็นผู้เสียหาย ดังนั้นเมื่อ (ฝ่ายชาย) หรือแฟนสาวทำโดยผิดกฎหมายให้บิดามารดาหญิงหรือบิดามารดา (ฝ่ายชาย) เสียหายแก่สิทธิในการใช้อำนาจปกครอง (ฝ่ายชาย) หรือแฟนสาวจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420