ข้อสอบอัยการผู้ช่วย ปี พ.ศ. ๒๕๔๖ 
ข้อ ๑ พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยฐานข่มขืนกระทำชำเรานางสาวสมศรี ผู้เยาว์ซึ่งมีอายุ ๑๖ ปี ในวันนัดพิจารณา นางสาวสมศรียื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการ ดังนี้ ศาลจะสั่งคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการอย่างไร และถ้านายสมพงษ์บิดาไม่ชอบด้วยกฎหมายจะขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการได้หรือไม่

ข้อสอบเนติบัณฑิต สมัย ๖๔ ปี ๒๕๕๔ 
ข้อ ๒ นางสาวเดือน อายุ ๑๙ ปี ร้องทุกข์กล่าวหาจำเลยกระทำอนาจาร ต่อมาพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลย จำเลยให้การปฏิเสธ ระหว่างพิจารณา นางสาวเดือนยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการ ให้วินิจฉัยว่า นางสาวเดือนร้องทุกข์และยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้หรือไม่

๑) ถาม ข้อสอบ ๒ ข้อ ใช้หลักกฎหมายเหมือนกันหรือไม่

ตอบ เหมือนกัน

๒) ถาม ผู้เยาว์สามารถยื่นฟ้องจำเลยต่อศาลได้เองโดยลำพังหรือไม่

ตอบ ไม่ได้ ถือว่าเป็นผู้หย่อนความสามารถ ผู้แทนโดยชอบธรรมต้องดำเนินการแทน

๓) ถาม เมื่อฟ้องคดีเองไม่ได้ แสดงว่าผู้เยาว์ไม่สามารถยื่นคำร้องขอร่วมเป็นโจทก์ได้ ใช่หรือไม่

ตอบ ถูกต้อง แต่ก็เป็นเรื่องบกพร่องความสามารถเท่านั้น ไม่ใช่เรื่องอำนาจฟ้อง ศาลสั่งแก้ไขข้อบกพร่องนั้นได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๕๖ วรรคสี่ประกอบ ป.วิ.อ. มาตรา ๖ และ ๑๕ (ฎีกาที่ ๖๔๗๕/๒๕๓๗)

๔) ถาม ผู้เยาว์สามารถร้องทุกข์ ได้เองหรือไม่

ตอบ ร้องทุกข์ได้เอง ต่างจากการฟ้องคดี 
ฎีกาที่ ๓๙๑๕/๒๕๕๑ ป.วิ.อ. มาตรา ๒ (๗) และมาตรา ๑๒๓ มิได้บัญญัติว่า การร้องทุกข์ของผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอมจากบิดามารดาหรือผู้แทนโดยชอบธรรมหรือบุคคลดังกล่าวต้องลงลายมือชื่อในการร้องทุกข์ของผู้เยาว์ด้วย ดังนั้น ผู้เยาว์จึงมีอำนาจร้องทุกข์ด้วยตนเองได้

๕) ถาม หากผู้เยาว์มีมารดาซึ่งไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับบิดาผู้เยาว์ มารดาผู้เยาว์ร้องทุกข์และฟ้องคดีแทนผู้เยาว์ได้หรือไม่

ตอบ ได้ เพราะตาม ป.พ.พ. มาตรา ๑๕๔๖ ให้ถือว่าเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของหญิงนั้น (เทียบฎีกาที่ ๒๙๕๘/๒๕๔๑) มารดาของผู้เยาว์จึงชอบที่จะร้องทุกข์และฟ้องคดีแทนแทนบุตรผู้เยาว์ได้

๖) ถาม ส่วนบิดาไม่ชอบด้วยกฎหมายของผู้เยาว์ ไม่สามารถดำเนินการแทนผู้เยาว์ใช่หรือไม่

ตอบ ถูกต้อง เพราะบิดาไม่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่ถือเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เยาว์ 
อ้างอิงฎีกาที่ ๖๓๐๖/๒๕๔๕ ผู้เสียหายอายุ ๑๗ ปีเศษ เป็นบุตรของโจทก์ร่วมกับ ส. แต่โจทก์ร่วมกับ ส. มิได้จดทะเบียนสมรสกัน ผู้เสียหายจึงมิใช่บุตรชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ร่วม เมื่อไม่ปรากฏว่าโจทก์ร่วมได้จดทะเบียนว่าผู้เสียหายเป็นบุตร โจทก์ร่วมจึงไม่ใช่ผู้ใช้อำนาจปกครอง และมิใช่ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เสียหายที่จะมีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหายตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๕ (๑) จึงไม่มีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอัยการและไม่มีฐานะเป็นโจทก์ที่จะอุทธรณ์คำพิพากษาได้

๗) ถาม เคยมีหรือไม่ ที่บิดาไม่ชอบด้วยกฎหมายดำเนินการแทนผู้เยาว์ได้

ตอบ มี แต่ไม่ได้ดำเนินการแทนในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม เป็นการดำเนินการในฐานะผู้แทนเฉพาะคดี แต่มีเงื่อนไขสำคัญว่า มารดาผู้แทนโดยชอบธรรมไม่สามารถจะทำหน้าที่ได้ เช่น หลบหนีออกจากบ้านไป หาตัวไม่พบ เป็นคนไร้ความสามารถ ฯลฯ (ฎีกาที่ ๒๙๕๘/๒๕๔๑)

๘) ถาม มีอีกหรือไม่ ที่บิดาไม่ชอบด้วยกฎหมายสามารถดำเนินการแทนผู้เยาว์ได้

ตอบ มี หากบุตร (ไม่ว่าจะบรรลุนิติภาวะหรือไม่) ถูกทำร้ายถึงตายหรือบาดเจ็บจนไม่สามารถจัดการเองได้ บิดาในฐานะบุพการีตามความเป็นจริงย่อมดำเนินการแทนได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๕ (๒)

๙) ถาม สมมุติว่า บิดาชอบด้วยกฎหมายของบุตรไปบวชเป็นพระภิกษุ จะมีข้อจำกัดมิให้ดำเนินการแทนบุตรผู้เยาว์หรือไม่

ตอบ ไม่มี ศาลฎีกาวินิจฉัยในฎีกาที่ ๖๗/๒๔๙๔ ว่า ข้อห้ามตามระเบียบวินัยพระ ไม่ใช่กฎหมาย พระภิกษุในฐานะบิดาของผู้เยาว์ ย่อมมีอำนาจฟ้องคดีแทนบุตรผู้เยาว์ได้

๑๐) ถาม ผู้อนุบาลกับผู้ไร้ความสามารถมีหลักการเหมือนกันหรือไม่

ตอบ เหมือนกัน กล่าวคือ ผู้ไร้ความสามารถจะดำเนินการเองไม่ได้ ต้องให้ผู้อนุบาลเป็นผู้จัดการแทน

๑๑) หากผู้อนุบาลจัดการแทนผู้ไร้ความสามารถก่อนที่ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้อนุบาล ถือว่าเป็นเรื่องอำนาจฟ้องหรือเรื่องบกพร่องในความสารถ

ตอบ ถือเป็นความบกพร่องในเรื่องความสามารถเท่านั้น ศาลสั่งแก้ไขให้ถูกต้องได้ (ฎีกาที่ ๕๑๖/๒๕๕๑)

๑๒) ถาม ผู้พิทักษ์กับผู้เสมือนไร้ความสามารถ มีหลักการเหมือนกันหรือไม่

ตอบ ไม่เหมือน เพราะผู้พิทักษ์มีอำนาจให้ความยินยอมเท่านั้น ไม่มีอำนาจดำเนินการแทนผู้เสมือนไร้ความสามารถ (เทียบฎีกาที่ ๕๗๒๐/๒๕๔๖)

๑๓) ถาม หากผู้พิทักษ์ดำเนินการไปก่อนได้รับความยินยอมจากผู้เสมือนไร้ความสามารถ เป็นเรื่องอำนาจฟ้องหรือความยกพร่องในความสามารถ

ตอบ เป็นเรื่องอำนาจฟ้อง ศาลจะสั่งแก้ไขให้ถูกต้องไม่ได้ ต้องยกฟ้องตามนัยฎีกา๕๖๓/๒๕๑๗ (อ.ธานิศ เกศวพิทักษ์ คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา เล่ม ๑)

ที่มา/อ้างอิง : หลักและคำพิพากษากฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

ที่มา/อ้างอิง : หลักและคำพิพากษากฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา