ประเด็นปัญหามีว่าส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์การมหาชน ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลหรือไม่?

          “ส่วนราชการ” หมายถึง หน่วยงานของรัฐที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล มีระบบการทำงานที่เป็นแบบแผน มีการจัดระดับชั้นการบังคับบัญชาตามความชำนาญเพื่อความเหมาะสม มีการกำหนดอำนาจหน้าที่ของผู้ปฏิบัติงานอย่างแจ้งชัด มีระเบียบแบบแผนในการปฏิบัติงาน โดยมีวินัยควบคุมความประพฤติของข้าราชการ มีระบบการจัดเก็บเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อเป็นหลักฐานในการตรวจสอบ มีการจัดระบบการเลือกสรรบุคคลเข้าทำงานโดยยึดถือความสามารถ เป็นระบบที่ยึดถือหลักการตามกฎหมาย แต่ละหน่วยงานมีหน้าที่และขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่อย่างชัดเจน (ผุสดี สัตยา มานะและสุพัตรา เพชรมณี, ระบบการบริหารและระเบียบวิธีปฏิบัติราชการ, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์, ๒๕๒๓), หน้า ๒๐-๒๑)

ภาระกิจหลักที่ส่วนราชการจัดทำได้แก่ “บริการสาธารณะ” ปัจจุบันนี้ประเทศไทยแบ่งการจัดทำบริการสาธารณะในระบบราชการออกเป็น ๓ ส่วน คือ

๑. บริการ สาธารณะส่วนกลาง ส่วนราชการที่จัดทำได้แก่ กระทรวง ทบวง กรม และส่วนราชการ ที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม

๒. บริการสาธารณะส่วนภูมิภาค ส่วนราชการที่จัดทำได้แก่ จังหวัด อำเภอ กิ่งอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน (เฉพาะจังหวัดเท่านั้นที่เป็น นิติบุคคล)

๓. บริการสาธารณะส่วนท้องถิ่น ส่วนราชการที่จัดทำได้แก่ องค์การ บริหารส่วนจังหวัด เทศบาล สุขาภิบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานคร และ เมืองพัทยา (ดร.ชาญชัย แสวงคักดิ์, หน่วยงานของรัฐที่มิใช่ส่วนราชการและ รัฐวิสาหกิจ : องค์การมหาชนและหน่วยบริการรูปแบบพิเศษ, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์นิติธรรม, ๒๕๔๙), หน้า ๘๙-๙๒)

          แม้ส่วนราชการจะเป็นนิติบุคคล แต่เมื่อส่วนราชการมิใช่วิสาหกิจ ๗ ประเภท ดังกล่าวมาแล้ว หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งมิใช่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลตามคำนิยามใน มาตรา ๓๙ แห่งประมวลรัษฎากร ส่วนราชการจึงไม่ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล

อ้างอิง :  หนังสือรวมคำบรรยายเนติฯภาค1 สมัย68 ปีการศึกษา 2558 วิชา กฏหมายภาษีอากร (อ.ชัยสิทธิ์ ตราชูธรรม) เล่มที่ 1 การบรรยายครั้งที่ 1 และ 2