การป้องกันสิทธินั้นอาจจะเป็นการป้องกันสิทธิของ “ตนเอง” หรือของ “ผู้อื่น” ก็ได้

กฏหมายอาญา มาตรา ๕๙-๑๐๖  (ศอ.ดร.เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์) เล่มที่ ๑๐ สมัยที่ ๖๙

************

         คำพิพากษาฎีกาที่ ๕๖๙๘/๒๕๓๗ แดงเป็นบิดาของดำ แดงสมัครใจวิวาทชกต่อยกับขาว ดำลูกของแดงเข้าห้ามปรามมิให้ขาวทำร้ายร่างกายแดง ขาวกลับชกต่อยและเตะดำจนเซไป แม้ขาวจะหวนกลับไปทำร้ายร่างกายแดงอีก ก็เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในขณะที่วิวาทกัน เพราะการวิวาทยังไม่ขาดตอน ดำไม่มีสิทธิจะใช้เก้าอี้ตีขาวเพื่อป้องก้นแดง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ดำไม่มีสิทธิใช้เก้าอี้ตีขาวเพื่อป้องกันแดง เพราะแดงซึ่งเป็นพ่อของดำนั้นเป็นคู่วิวาทกับขาวและการวิวาทยังไม่ขาดตอน

        ข้อสังเกต ดำก็รู้อยู่แล้วว่าแดงพ่อของตนเป็นคู่วิวาทกับขาว

        ศาลฎีกาวินิจฉัยด้วยว่า ดำซึ่งเป็นบุตรไม่อาจอ้างด้วยว่าจำต้องกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของ “ตน” เพราะภยันตราย ซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายที่เกิดแก่ดำจากการกระทำของขาวที่ถูกขาวชกต่อยและเตะจนเซนั้น “ผ่านพ้นไปแล้ว” เพราะฉะนั้น ดำไม่อาจจะอ้างได้ว่า เป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของแดง เพราะแดงเป็นคู่วิวาท ไม่มีสิทธิที่จะป้องกันตนเองอยู่แล้ว และดำก็ไม่อาจที่จะอ้างว่าเป็นการป้องกันสิทธิของ “ตนเอง” เพราะ ภยันตรายที่เกิดจากการกระทำของขาวผ่านพ้นไปแล้ว แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ดำอ้าง บันดาลโทสะได้ เพราะถูกขาวข่มเหงอย่างร้ายแรงด้วยเหตุอันไม่เป็นธรรม

        หากดำเพิ่งเดินผ่านมาไม่รู้ว่าแดงพ่อของตนเป็นคู่วิวาทของขาว ขณะที่ขาวกำลังจะทำร้ายแดงบิดาของดำนั้น ดำซึ่งไม่รู้ว่าบิดาของตนเป็นคู่วิวาทของขาว ดำจึงทำร้าย ขาวเพื่อช่วยแดง อย่างนี้ต้องอ้างป้องกันโดยสำคัญผิด