คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๑๙/๒๕๖๓ โจทก์จ่ายค่าสินไหมทดแทนตามกรมธรรม์ประกันภัยให้แก่ ส. เป็นค่ารถยกลาก ๑,๕๐๐ บาท และจ่ายให้แก่อู่ ช. ในนามของ ธ. (ผู้เอาประกันภัย) เป็นค่าซ่อมรถ ๒๖๐,๐๐๐ บาท ซึ่งเป็นเวลาก่อนหน้าที่ ธ. กับ ว. ผู้เสียหายอีกคนหนึ่งจะทําสัญญาประนีประนอมยอมความกับจำเลยและ ก. ในคดีแพ่ง เมื่อโจทก์จ่ายค่าสินไหมทดแทนตามกรมธรรม์ประกันภัยแล้วย่อมเข้ารับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยและของผู้รับประโยชน์ซึ่งมีต่อจำเลยเพียงนั้นตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๐ วรรคหนึ่ง แม้ว่า หลังจากนั้นจำเลยจะมีการตกลงประนีประนอมยอมความกับ ธ. ผู้เอาประกันภัยและมีการผ่อนชําระค่าเสียหายตามข้อตกลง ก็หาทําให้สิทธิในการรับช่วงสิทธิของโจทก์ซึ่งมีอยู่แล้วสิ้นไปไม่ นอกจากนี้เมื่อพิจารณาคำฟ้องในคดีแพ่งค่าเสียหายในส่วนที่ ธ. เรียกร้องในคดีดังกล่าวประกอบด้วย ค่ารักษาพยาบาล ค่าเสื่อมราคารถ ค่าพาหนะ เดินทางจากภูมิลําเนาไปยังที่ทํางาน ค่าขาดประโยชน์ใช้รถ ซึ่งเป็นค่าเสียหายคนละส่วน กับที่โจทก์จ่ายค่าสินไหมทดแทนตามกรมธรรม์แล้วรับช่วงสิทธิมาฟ้องเป็นคดีนี้ โจทก์จึงมีอํานาจรับช่วงสิทธิจาก ธ. มาฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนที่จ่ายไปแล้วเอาจากจำเลยได้

        โจทก์ฟ้องจำเลยให้รับผิดในฐานะเป็นผู้รับช่วงสิทธิตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๐ สิทธิของโจทก์ย่อมเกิดขึ้นนับตั้งแต่วันที่โจทก์ได้ชําระค่าสินไหมทดแทนเป็นต้นไป โจทก์จะคิดดอกเบี้ยตั้งแต่วันทําละเมิดเสมือนเป็นผู้เสียหายที่ถูกทําละเมิดโดยตรงมิได้

        คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๙๕/๒๕๔๓ วินาศภัยได้เกิดขึ้นเพราะการกระทําโดยประมาทเลินเล่อของจำเลย เมื่อโจทก์ผู้รับประกันภัยได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนไปเป็นจำนวนเพียงใด โจทก์ย่อมเข้ารับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยและของผู้รับประโยชน์ซึ่งมีต่อจำเลยเพียงนั้นตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๐ วรรคหนึ่ง แม้ว่าหลังจากนั้นจำเลยจะได้ชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ฝ่ายผู้เสียหายไปแล้ว ก็ตาม ก็หาทําให้สิทธิในการรับช่วงสิทธิของโจทก์ซึ่งมีอยู่แล้วสิ้นไปไม่

        ข้อสังเกต ตามคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้น เมื่อผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้ผู้รับประโยชน์ไปก่อนแล้วภายหลังเกิดเหตุ ย่อมเข้ารับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัย จำเลยผู้ทําละเมิดไม่อาจปฏิเสธว่าหลังจากนั้นจำเลยได้ใช้ค่าสินไหมทดแทน แก่ผู้เอาประกันภัยโดยตรงแล้ว***

        คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๓๐๙/๒๕๖๒ สัญญาสละสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายซึ่งกันและกันตามกรมธรรม์ประกันภัย รถยนต์ของสมาคมประกันวินาศภัย มีวัตถุประสงค์จำกัดขอบเขตการสละสิทธิเรียกร้อง ค่าเสียหายซึ่งกันและกันในระหว่างผู้เข้าร่วมสัญญา ผู้เอาประกันภัย และบุคคลซึ่งต้องรับผิดต่อเหตุละเมิดเพียงเท่าจำนวนเงินเอาประกันภัยคุ้มครองความรับผิดต่อบุคคลภายนอกที่กําหนดไว้ในกรมธรรม์ประกันภัยของผู้ร่วมสัญญาฝ่ายที่ต้องรับผิด เท่านั้น หาใช่สละสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายทั้งหมดไม่ โจทก์ย่อมเข้ารับช่วงสิทธิจากผู้เอาประกันภัยฟ้องไล่เบี้ยเอาจากจำเลยที่ ๑ ผู้กระทําละเมิดในค่าเสียหายส่วนเกินจากที่สละสิทธิเรียกร้องตามสัญญาได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา ๘๘๐

        ข้อสังเกต เรื่องนี้โจทก์และจำเลยที่ ๒ เป็นบริษัทผู้รับประกันภัยเข้าร่วมใน สัญญาสละสิทธิเรียกร้องค่าเสียหาย โจทก์เป็นผู้รับประกันภัยรถยนต์ของผู้เอาประกันภัยฝ่ายถูกทําละเมิด จำเลยที่ ๑ เป็นผู้ทําละเมิดและเป็นผู้เอาประกันภัยจำเลยที่ ๒ เมื่อมีความเสียหายเกิดแก่ฝ่ายผู้ถูกทําละเมิดเกินกว่าวงเงินคุ้มครองของฝ่ายทําละเมิด ผู้เอาประกันภัยซึ่งเป็นผู้ทําละเมิดยังคงต้องรับผิดต่อผู้ถูกทําละเมิดอยู่ และไม่ตัดสิทธิโจทก์ผู้รับประกันภัยผู้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้ถูกทําละเมิดฝ่ายตนแล้วจะมาไล่เบี้ย เอาแก่จำเลยที่ ๑ ในส่วนที่เกินวงเงินคุ้มครองของอีกฝ่ายหนึ่ง

เมื่อปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยมิใช่ผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย หรือ วัตถุที่เอาประกันภัย แม้ผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนไป ก็ไม่อาจรับช่วงสิทธิได้

        คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๑๑๕/๒๕๒๑ ส. เจ้าของรถยนต์ได้โอนขายรถยนต์ให้แก่บุคคลอื่นไปก่อนที่จะนํารถยนต์ ดังกล่าวมาประกันวินาศภัยไว้กับโจทก์ แม้การประกันทําในนามของ ส. เอง ส. ก็ไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียในรถยนต์ที่เอาประกันวินาศภัยไว้ กรมธรรม์ประกันภัยระหว่าง โจทก์ กับ ส. จึงไม่ผูกพันคู่กรณีเมื่อรถยนต์ที่โจทก์รับประกันภัยไว้ชนกับรถของจำเลย แม้โจทก์ได้ชําระค่าซ่อมแซมรถยนต์แทน ส. ไปแล้ว โจทก์ก็ไม่ได้รับช่วงสิทธิตามกฎหมาย โจทก์จึงไม่มีอํานาจฟ้องเรียกค่าซ่อมรถจากจำเลย

        ข้อสังเกต การรับช่วงสิทธิเป็นบทบัญญัติตามมาตรา ๘๘๐ ที่เป็นเรื่อง ของการประกันวินาศภัยโดยเฉพาะ ดังนั้น หากเป็นเรื่องการประกันชีวิตแล้ว ในบทบัญญัติว่าด้วยเรื่องประกันชีวิตไม่มีเรื่องให้อํานาจแก่ผู้รับประกันภัยรับช่วงสิทธิ เรียกให้บุคคลภายนอกใช้จำนวนเงินที่ตนใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เอาประกันภัย หรือผู้รับประโยชน์ได้