[1] มาตรา ๒๖๓ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ๑๕) พ.ศ. ๒๕๓๘

เจาะประเด็นที่น่าสนใจ

        ปัญหาว่า แม้จำเลยมีสิทธิขอให้ศาลสั่งให้โจทก์ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ตาม มาตรา ๒๖๓ อยู่แล้ว แต่จำเลยจะใช้สิทธิโดยการฟ้องแย้งเพื่อเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ หรือไม่ แนววินิจฉัยของศาลฎีกามีดังนี้

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๓๓๑๙/๒๕๔๒ ฟ้องแย้งของจำเลยสืบเนื่องมาจากการที่โจทก์ใช้สิทธิตามบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในเรื่องวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา ซึ่งบทบัญญัติดังกล่าวมีข้อกําหนดให้ผู้ขอใช้วิธีการชั่วคราว ซึ่งใช้สิทธิโดยมิชอบต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนไว้แล้ว ดังนั้น หากการใช้สิทธิของโจทก์ทั้งสองเป็นไปโดยมิชอบ ก็ต้องบังคับตามบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในลักษณะดังกล่าว ฟ้องแย้งของจำเลยกล่าวอ้างว่า โจทก์รู้ว่าทางพิพาทไม่ตกอยู่ในภาระจำยอม แต่ยังฟ้องคดีโดยไม่สุจริต และยื่นคำขอคุ้มครองชั่วคราวต่อศาลจนทำให้จำเลยเสียหาย ต้องรื้อรัวและยอมให้บุคคลอื่นใช้ทางพิพาท เป็นการกล่าวอ้างว่าเหตุที่ศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอคุ้มครองชั่วคราวของโจทก์เป็นความผิดของโจทก์ ซึ่งโจทก์จะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่จำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๖๓ (๑) แต่ตามบทบัญญัติดังกล่าว โจทก์จะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเมื่อศาลตัดสินให้โจทก์เป็นฝ่ายแพ้คดี ขณะจำเลยยื่นฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นยังไม่ได้มีคำพิพากษา ทั้งยังไม่แน่นอนว่าศาลชั้นต้นจะตัดสินให้โจทก์ เป็นฝ่ายแพ้คดี สิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนของจำเลยยังไม่เกิดจำเลยจึงไม่มีสิทธิฟ้องร้อง จึงไม่อาจรับฟ้องแย้งของจำเลยไว้พิจารณาได้

        สรุป ข้อวินิจฉัยตามคำพิพากษาฎีกาที่ ๓๓๑๙/๒๕๔๒ นี้ชี้ชัดว่า จำเลยจะฟ้องแย้งเรียกค่าสินไหมทดแทนมิได้ ในปัญหาเรื่องฟ้องแย้งเรียกค่าสินไหมทดแทนจากโจทก์ เคยมีปัญหามาแล้วตั้งแต่ขณะที่บทบัญญัติในลักษณะ ๑ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา ยังไม่ได้ถูกยกเลิกโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ๑๕) พ.ศ. ๒๕๓๘ และให้ใช้ตามบทบัญญัติใหม่ในขณะนี้ ศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่า จำเลยจะฟ้องแย้งเข้ามาในคดีเดิมมิได้ ขอให้ดูมาตรา ๒๖๓ (เดิม) และคำพิพากษาฎีกาที่ ๑๐๐๒/๒๕๒๙

        “มาตรา ๒๖๓ (เดิม) ในกรณีใด ๆ ถ้าศาลได้มีคำสั่งอนุญาตตามคำขอในวิธีการชั่วคราวตามลักษณะนี้ จำเลยซึ่งต้องถูกบังคับโดยวิธีการนั้น ชอบที่จะได้รับค่าสินไหมทดแทนถ้าคดีนั้นศาลตัดสินให้โจทก์เป็นฝ่ายแพ้ และปรากฏว่าศาลมีคำสั่งโดยมีความเห็นหลงไปว่าสิทธิเรียกร้องของผู้ขอมีเหตุอันสมควร โดยความผิดหรือเลินเล่อของผู้ขอไม่ว่าคดีนั้นศาลจะชี้ขาดตัดสินให้โจทก์ชนะหรือแพ้คดีก็ดี ถ้าปรากฏว่าศาลมีคำสั่งโดยมี ความเห็นหลงไปว่าวิธีการเช่นว่านี้มีเหตุผลเพียงพอ โดยความผิดหรือเลินเล่อของผู้ขอ”