การโอนคดี ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓, ๒๖

อ.อรรถพล ใหญ่สว่าง

หลักการโอนคดี

        ตาม ป.วิ.อ. แบ่งออกเป็น ๓ กรณี คือ การโอนคดีตามปกติ ตาม ปวิอ. มาตรา ๒๓ วรรคแรก, การโอนคดีตามปกติ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ วรรคสอง, การโอนคดีในกรณีพิเศษ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๖ โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

        ๑. การโอนคดีตามปกติ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ วรรคแรก กล่าวคือ เมื่อศาลตั้งแต่สองศาลขึ้นไปต่างมีอำนาจชำระคดี ถ้าได้ยื่นฟ้องคดีนั้นต่อศาลหนึ่งซึ่ง ตามฟ้องความผิดมิได้เกิดขึ้นในเขต โจทก์หรือจำเลยจะร้องขอให้โอนคดีไปชำระที่ศาลอื่นซึ่งความผิดได้เกิดในเขตก็ได้ เช่น ในคดีฆ่าคนตาย เหตุฆ่ากันตายนั้นเกิดในเขตศาลจังหวัดลพบุรี แต่ผู้ต้องหาถูกจับที่เขตศาลจังหวัดสระบุรี และปรากฏว่าพนักงานอัยการโจทก์ฟ้องผู้ต้องหาเป็นจำเลยต่อศาลจังหวัดสระบุรี เช่นนี้ พนักงานอัยการโจทก์ หรือจำเลยจะร้องขอต่อศาลจังหวัดสระบุรีให้โอนคดีไปชำระที่ศาลจังหวัดลพบุรีอันเป็นศาลซึ่งความผิดเกิดขึ้นในเขตก็ได้และกรณีนี้ถือเป็นสิทธิของโจทก์หรือจำเลยที่จะขอให้โอน โดยไม่จำเป็นต้องอ้างเหตุอันสมควร เพราะศาลในเขตที่ความผิดเกิดมีอำนาจโดยตรงที่จะชำระคดี ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๒ ที่บัญญัติว่า “เมื่อความผิดเกิดขึ้นในเขตอำนาจของศาลใด ให้ชำระที่ศาลนั้น..”

        ข้อสำคัญ ในกรณีนี้ศาลที่จะโอนคดีนั้น ไม่จำเป็นที่จะต้องทำความตกลง กับศาลที่จะรับโอน

        ๒. การโอนคดีตามปกติ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ วรรคสอง กล่าวคือ ถ้าโจทก์ยื่นฟ้องต่อศาลซึ่งความผิดเกิดในเขตแล้ว แต่ต่อมา ความปรากฏแก่โจทก์ว่า การพิจารณาคดีจะสะดวกยิ่งขึ้น ถ้าให้อีกศาลหนึ่งซึ่งมีอำนาจชำระคดีได้พิจารณา คดีนั้น โจทก์จะยื่นคำร้องต่อศาลซึ่งคดีนั้นอยู่ในระหว่างพิจารณา ขอโอนคดีไปยัง อีกศาลหนึ่งก็ได้ แม้ว่าจำเลยจะคัดค้านก็ตาม เมื่อศาลเห็นสมควรจะโอนคดีไปหรือยกคำร้องเสียก็ได้

        ข้อสำคัญ คือ บุคคลที่จะใช้สิทธิ ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ วรรคสอง นี้ คือ โจทก์เท่านั้นที่มีอำนาจขอโอน จำเลยไม่มีอำนาจขอโอน

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๔๖๔๙/๒๕๔๘ วินิจฉัยว่า ที่ประชุมผู้ถือหุ้นของโจทก์ มอบหมายให้จำเลยทั้งสองเป็นผู้ทำบัญชี เก็บเอกสาร การเงินและนําเงินรายได้จากขายห้องชุดที่จังหวัดสมุทรปราการนําเข้าบัญชีของโจทก์ที่จังหวัดเชียงราย การที่จำเลยทั้งสองรับเงิน และเช็คจากลูกค้าของโจทก์ที่จังหวัดสมุทรปราการแล้วไม่นําส่งให้โจทก์ที่จังหวัดเชียงราย แต่กลับนําเงินเข้าบัญชีเงินฝากของจำเลยทั้งสองที่ธนาคารในกรุงเทพมหานคร แม้การกระทำของจำเลยทั้งสองอาจเป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ แต่ความผิดดังกล่าวมิได้เกิดขึ้น อ้าง หรือเชื่อว่าได้เกิดขึ้นในจังหวัดเชียงราย อันจะทำให้ศาลจังหวัดเชียงราย มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีได้ ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองมีเจตนาทุจริต โดยมีการวางแผนยักยอกเงินของโจทก์ที่จังหวัดเชียงรายตั้งแต่เมื่อปลายเดือนเมษายน ๒๕๓๙ ข้ออ้างดังกล่าวของโจทก์ยังถือไม่ได้ว่าความผิดฐานยักยอกทรัพย์ได้เกิดขึ้นแล้ว อันจะทำให้ศาลจังหวัดเชียงรายมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีได้ เมื่อศาลจังหวัดเชียงรายไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแล้ว จึงไม่อาจโอนคดีไปชำระที่ศาลแขวงหรือศาลจังหวัดสมุทรปราการได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ วรรคหนึ่ง

        ๒. การโอนคดีในกรณีพิเศษ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๖

        มาตรา ๒๖ วรรคแรก กล่าวคือ หากว่าตามลักษณะของความผิด ฐานะของจำเลย จำนวนจำเลย ความรู้สึกของประชาชนส่วนมากแห่งท้องถิ่นนั้น หรือ เหตุผล อย่างอื่น อาจมีการขัดขวางต่อการ ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณา หรือน่ากลัวว่าจะเกิด ความไม่สงบหรือเหตุร้ายอย่างอื่นขึ้น หรืออาจเกิดผลกระทบต่อประโยชน์ที่สำคัญอื่น ของรัฐ เมื่อโจทก์หรือจำเลยร้องขอหรือศาลที่คดีนั้นอยู่ระหว่างพิจารณาทำความเห็น เสนอต่อประธานศาลฎีกาขอโอนคดีไปศาลอื่น ถ้าศาลฎีกาเห็นควรอนุญาต ก็ให้สั่งโอนคดีไปยังศาลดังที่ประธานศาลฎีการะบุไว้

        มาตรา ๒๖ วรรคสอง คือ คำสั่งของประธานศาลฎีกาให้เป็นที่สุด

        ประเด็นสำคัญ การยื่นคำร้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๖ นี้ ต้องทำเป็นคำร้องมิใช่หนังสือร้องเรียน (คำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ ๕๔/๒๕๒๗) อำนาจดังกล่าวเป็นอำนาจ ของประธานศาลฎีกาเท่านั้น โดยจะออกมาในรูปแบบคำสั่งคำร้องศาลฎีกา อีกทั้งกรณี ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๖ จะบังคับใช้ต่อศาลพลเรือนเท่านั้นไม่รวมถึงศาลทหาร (คำสั่ง คำร้องของศาลฎีกาที่ ๑๙๑/๒๕๒๒)

        ข้อสังเกต การขอโอนคดีตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๒๓ หรือมาตรา ๒๖ จะไม่นํา ป.วิ.พ. มาตรา ๖ และมาตรา ๘ มาใช้บังคับโดยอนุโลมตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๕ (คำพิพากษาฎีกาที่ ๑๓๓๐/๒๕๓๒)

อ้างอิง สัมมนา วิ.อาญา อ.อรรถพลฯ เนติ สมัยที่73

จำนวนผู้เข้าเยี่ยมชม : 2328 ครั้ง