คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2642/2562
          ป.พ.พ. มาตรา 1350 เป็นกรณีที่เจ้าของที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นปิดล้อมสามารถใช้สิทธิเรียกร้องผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ ซึ่งเป็นการตัดสิทธิของเจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่ จึงต้องแปลความโดยเคร่งครัดจะแปลความโดยอนุโลมหาได้ไม่ ดังนั้น เมื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 147482 ของโจทก์ทั้งสองถูกแบ่งแยกมาจากที่ดินโฉนดเลขที่ 138212 แม้ที่ดินโฉนดเลขที่ 138212 จะเคยเป็นที่ดินแปลงเดียวกับที่ดินโฉนดเลขที่ 59172ของจำเลยมาก่อนก็ตาม จะถือโดยอนุโลมว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 147482 ของโจทก์ทั้งสองแบ่งแยกมาจากที่ดินโฉนดเลขที่ 59172 ของจำเลยด้วยหาได้ไม่กรณีของโจทก์ทั้งสองจึงไม่เข้าหลักเกณฑ์ที่จะฟ้องจำเลยซึ่งเป็นผู้รับโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 59172 ให้เปิดทางจำเป็น ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1350
          ที่ดินโฉนดเลขที่ 138212 ซึ่งเป็นที่ดินแปลงคงและที่ดินแปลงอื่นที่แบ่งแยกในคราวเดียวกันไม่ได้อยู่ติดต่อกับทางสาธารณะ (ถนนสายบางแวก) ย่อยทำให้โจทก์ทั้งสองไม่สามารถใช้ที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นทางเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ จึงเป็นกรณีที่ที่ดินของโจทก์ทั้งสองมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ โจทก์ทั้งสองจึงมีสิทธิผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ในฐานะทางจำเป็นตามมาตรา 1349 วรรคหนึ่ง เท่านั้น เมื่อปรากฏว่า ที่ดินโฉนดเลขที่ 591172 ของจำเลยมีสภาพเป็นถนนใช้เข้าออกสู่ทางสาธารณะอยู่แล้ว การผ่านที่ดินโฉนดเลขที่ 59172 ดังกล่าวของโจทก์ทั้งสองสองมิได้ทำให้จำเลยเสียหายเกินสมควรเนื่องจากไม่ต้องสร้างถนนขึ้นอีก การที่โจทก์ทั้งสองขอผ่านที่ดินโฉนดเลขที่ 59172 ของจำเลยออกสู่สาธารณะจึงเป็นทางจำเป็นที่สะดวกที่สุดและก่อให้เกิดความเสียหายแก่จำเลยน้อยที่สุดที่จะเป็นไปได้
          ขณะซื้อที่ดินโฉนดเลขที่ 147482 โจทก์ทั้งสองทราบในข้อสัญญาอยู่แล้วว่าไม่มีสิทธิใช้ทางพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์ส่วนกลางของจำเลยหากจะใช้ทางพิพาทต้องมาติดต่อขออนุญาตจากจำเลยก่อนนั้น เป็นเพียงข้อกำหนดในสัญญาที่ผู้ขายทำกับโจทก์ทั้งสอง ไม่ใช่เงื่อนไขของกฎหมายที่บัญญัติห้ามไว้ใช้ในเรื่องขอใช้ทางจำเป็นแต่อย่างใด เพราะสิทธิในการใช้ทางจำเป็นเกิดขึ้นโดยผลของกฎหมาย
 

         1. ป.พ.พ. มาตรา 1350 เป็นกรณีที่เจ้าของที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นปิดล้อมสามารถใช้สิทธิเรียกร้องผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้

         2. กรณี ที่ดินซึ่งเป็นที่ดินแปลงคงและที่ดินแปลงอื่นที่แบ่งแยกในคราวเดียวกันไม่ได้อยู่ติดต่อกับทางสาธารณะ ย่อมทําให้ไม่สามารถใช้ที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นทางเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ จึงเป็นกรณีที่ที่ดินมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ  จึงมีสิทธิผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ในฐานะทางจําเป็นตามมาตรา 1349 วรรคหนึ่ง