เจาะหลัก เน้นประเด็นฎีกา

มาตรา 59 วรรคท้าย

-----------------------

           ฎีกาที่ ๗๕๘๑/๒๕๖๑ ข้อเท็จจริงดังนี้ จําเลยที่ ๓ เป็นเจ้าพนักงานตํารวจปฏิบัติหน้าที่เป็นสิบเวรมีหน้าที่โดยตรง ในการควบคุมและดูแลความปลอดภัยของผู้ต้องหา เป็นผู้เก็บรักษากุญแจห้องขังโดยห้องทำงานของจําเลยที่ ๓ อยู่หน้าห้องขัง ปรากฏว่าเกิดอุบัติเหตุเพลิงลุกไหม้ห้องขังเป็นเหตุให้ผู้ต้องหา ๔ คน ซึ่งถูกควบคุมอยู่ในห้องขังถูกไฟคลอกตายโดยขณะนั้นจําเลยที่ ๒ ไม่ได้อยู่ภายในอาคารสถานีตํารวจ ซึ่งหากจําเลยที่ ๓ อยู่ปฏิบัติหน้าที่ย่อมช่วยเหลือผู้ตายได้ทันเนื่องจากห้องทำงานของจําเลยที่ ๓ อยู่หน้าห้องขัง

ประเด็น จําเลยที่ ๓ กระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายอันเป็น ความผิดตาม ป.อ. มาตรา ๒๙๑ หรือไม่

ข้อสังเกต ในการวินิจฉัยความรับผิดให้ดําเนินไปตามลําดับดังนี้

          (๑) จําเลยที่ ๓ มีการกระทำ “โดยงดเว้น” ตามมาตรา ๕๙ วรรคท้ายหรือไม่

          (๒) หากมี จึงค่อยวินิจฉัยว่าครบองค์ประกอบภายในเรื่อง “ประมาท” ตาม มาตรา ๕๙ วรรคสี่หรือไม่

          (๓) หากจําเลยที่ ๒ “ประมาท” จึงพิจารณาต่อไปว่า จําเลยที่ ๓ ต้องรับผิด ใน “ผล” คือความตายของผู้ต้องหาหรือไม่ อันเป็นการวินิจฉัยเรื่อง “ความสัมพันธ์ระหว่าง การกระทำกับผล”

ข้อสังเกต

๑. ศาลฎีกาได้วินิจฉัยตามขั้นตอนดังกล่าวเป็นลําดับดังนี้

การที่จําเลยที่ ๓ มีหน้าที่โดยตรง ในการควบคุมและดูแลความปลอดภัยของผู้ต้องหา แต่ไม่อยู่ปฏิบัติหน้าที่โดยปราศจากเหตุอันสมควร จึงเป็นการกระทำโดยงดเว้น การที่จักต้องกระทำเพื่อป้องกันผล คืออันตรายที่อาจเกิดขึ้นแก่ชีวิตของผู้ต้องหาทั้งสี่ เมื่อจําเลยที่ ๓ กระทำโดยปราศจากความระมัดระวังซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีตามภาวะวิสัยและพฤติการณ์ และจําเลยที่ ๓ อาจใช้ความระมัดระวังเช่นว่านั้นได้ แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอหรือไม่ การกระทำของจําเลยที่ ๓ จึงเป็นการกระทำโดยประมาท แม้มีเหตุเพลิงไหม้ทำให้เกิดผลคือความตายของผู้ตายด้วย แต่ก็ไม่ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำโดยประมาทของจําเลยที่ ๓ และผลคือความตายของผู้ตายขาดตอนลง เพราะ ถ้าจําเลยที่ ๓ อยู่ปฏิบัติหน้าที่ย่อมช่วยเหลือผู้ตายได้ทัน เนื่องจากห้องทำงานของจําเลย ที่ ๓ อยู่หน้าห้องขังเยาวชนและติดกับห้องขังหญิง ผลคือความตายของผู้ตายก็จะไม่เกิดขึ้น ความตายของผู้ตายจึงเป็นผลโดยตรง จากการกระทำโดยประมาทของจําเลยที่ ๓ ดังนี้ ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า จําเลยที่ ๓ กระทำความผิดฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ ความตายตาม ป.อ. มาตรา ๒๙๑

๒. หากวิเคราะห์คำวินิจฉัยอย่างเป็นขั้นตอนของฎีกาดังกล่าวจะเห็นได้ว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จําเลย (เจ้าหน้าที่ตํารวจ) ผิดมาตรา ๒๙๑ ตามลําดับดังนี้

          (๑) จําเลยที่ ๓ กระทำ “โดยงดเว้น” (ตามมาตรา ๕๙ วรรคท้าย เพราะมีหน้าที่ ต้องกระทำเพื่อป้องกัน “ผล” (“ผล” คือ อันตรายแก่ชีวิตของผู้ต้องหา) แต่ไม่กระทำตามหน้าที่ (ออกไปนอกอาคารสถานีตํารวจ)  ข้อสังเกต เป็นการวินิจฉัยเรื่อง “การกระทำ” ตามโครงสร้าง ข้อ ๑.๑

          (๒) จําเลยที่ กระทำโดย “ประมาท” (ตามมาตรา ๕๙ วรรคสี่)

๓. เป็นการวินิจฉัยเรื่อง “องค์ประกอบภายใน” ตามโครงสร้าง ข้อ ๑.๓

 ความตายของผู้ต้องหาทั้งสี่คนในห้องขังเป็น “ผลโดยตรง” จากการกระทำ โดยประมาท เพราะหากจําเลยที่ ๓ “อยู่ปฏิบัติหน้าที่ย่อมช่วยเหลือผู้ตายได้ทันเนื่องจาก ห้องทำงานของจำเลยที่ ๓ อยู่หน้าห้องขัง

อ้างอิง คำบรรยายเนติ วิชา กฎหมายอาญา ม.๕๙ - ๑๐๖ อ.เกียรติขจรฯ เล่มที่ ๒ สมัยที่ ๗๗

จำนวนผู้เช้าชม : 256 ครั้ง