คำพิพากษาฎีกาที่ ๔๒๓๑/๒๕๖๕**** ส. นําที่ดินมาแบ่งเป็นแปลงย่อยและแบ่งทําถนนให้แก่บุคคลที่ซื้อที่ดินจาก ส. ใช้เป็นทางสาธารณประโยชน์ตั้งแต่ปี ๒๕๐๗ จนถึงปัจจุบัน โดยไม่ได้แสดงกรรมสิทธิ์เหนือที่ดินซึ่งเป็นถนน และบุคคลที่อยู่ในที่ดินที่แบ่งขายจาก ส. หรือบุคคลทั่วไปก็ใช้ถนนอย่างเป็นทางสาธารณะมาเป็นเวลาหลายสิบปี โดยสามารถใช้เป็นทางไปสู่ถนนเกษตรนวมินทร์ได้ทั้งด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตก น่าเชื่อว่ามีการใช้ถนนหรือทางอย่างทางสาธารณะ ถือว่า ส. สละกรรมสิทธิ์ที่ดินซึ่งเป็นแปลงคงให้ตกเป็นสาธารณประโยชน์โดยปริยาย โจทก์มีสิทธิขอบังคับให้จําเลยที่ ๑ ถึงที่ ๖ จดทะเบียนที่ดินแปลงคงเป็นทางสาธารณะประโยชน์ได้

ฎีกาใหม่* เล่มที่ ๗ คำบรรยายเนติฯ อ.สมจิตร์ สมัยที่ ๗๖

        คำพิพากษาฎีกาที่ ๓๓๘๔/๒๕๖๕ จําเลยที่ ๑ เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัท จํากัด ประกอบกิจการจัดสรรที่ดินเพื่อจําหน่าย มีจําเลยที่ ๒ เป็นกรรมการผู้มีอํานาจ กระทําการแทน เมื่อปี ๒๕๑๗ จําเลยที่ ๑ จัดสรรที่ดินโดยสร้างถนนบนที่ดินพิพาทให้ ผู้ซื้อบ้านและที่ดินในโครงการจัดสรรใช้ประโยชน์ร่วมกัน และสร้างกําแพงคอนกรีตบน ที่ดินพิพาทเป็นแนวเขตถนนกับที่ดินของโจทก์ วันที่ ๓๐ สิงหาคม ๒๕๕๐ จําเลยที่ ๑ ทําหนังสือยินยอมให้กรุงเทพมหานครก่อสร้างถนนพร้อมท่อระบายน้ำและสาธารณูปโภคในที่ดินเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน โดยจําเลยที่ ๑ ไม่คิดค่าใช้จ่ายหรือผลประโยชน์ตอบแทน และมีข้อตกลงให้จําเลยที่ ๑ ยังคงเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์และสงวนกรรมสิทธิ์ต่อไป แต่พฤติการณ์ที่จําเลยที่ ๑ ยินยอมให้กรุงเทพมหานครและประชาชนทั่วไปใช้สอยทรัพย์สินหรือใช้ประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ และเมื่อคำนึงถึงความประสงค์ของกรุงเทพมหานครที่ประสงค์จะก่อสร้างถนนพร้อมท่อระบายน้ำและสิ่งสาธารณูปโภคอย่างอื่นบนที่ดินพิพาทเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกันตามหนังสือสัญญายินยอมให้ใช้สอยทรัพย์ ถือได้ว่าจําเลยที่ ๑ อุทิศที่ดินพิพาทให้กรุงเทพมหานคร เพื่อให้กรุงเทพมหานครใช้เงินงบประมาณแผ่นดินเข้าไปพัฒนาถนนเดิมให้กลายเป็นถนนคอนกรีตพร้อมวางระบบระบายน้ำและสาธารณูปโภคที่จําเป็น เพื่อเป็นทางสาธารณประโยชน์โดยมุ่งหมายให้ตนพ้นจากหน้าที่บํารุงรักษาสาธารณประโยชน์ ตาม พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน พ.ศ. ๒๕๔๓ แล้ว ดังนั้น ถนนและที่ดินพิพาทย่อมตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะอันเป็นทรัพย์สินสําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๐๔ (๒) ทันที แม้ไม่ได้จดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่กรุงเทพมหานครก็มีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายกรุงเทพมหานครจึงเป็นผู้ดูแลและมีหน้าที่บํารุงถนนและที่ดินพิพาทตามกฎหมาย แต่สําหรับกําแพงคอนกรีตนั้นมิได้เป็นประโยชน์แก่โจทก์และประชาชนอื่นที่อยู่นอกที่ดินที่จัดสรรหรือนอกโครงการของจําเลยที่ ๑ อีกทั้งกรุงเทพมหานครมีความประสงค์เพียงเฉพาะแต่จะทําการก่อสร้างถนนพร้อมท่อระบายน้ำและสิ่งสาธารณูปโภคอื่นบนที่ดินพิพาทเพื่อให้ประชาชนทั่วไปใช้เป็นทางสัญจรร่วมกันเท่านั้น แสดงให้เห็นเจตนาของจําเลยที่ ๑ ได้ว่า มิได้มีเจตนาอุทิศหรือโอนกําแพงคอนกรีตให้แก่กรุงเทพมหานครด้วย กําแพงคอนกรีตยังคงเป็นสาธารณูปโภคสําหรับที่ดินที่จัดสรรในโครงการของจําเลยที่ ๑ และ เป็นหน้าที่ของจำเลยที่ ๑ ที่จะต้องบํารุงรักษากําแพงคอนกรีตให้คงสภาพเช่นที่ได้จัดทําขึ้นต่อไป และมีสิทธิขัดขวางมิให้ผู้อื่นสอดเข้าเกี่ยวข้องกับกําแพงคอนกรีตโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๓๖ จําเลยทั้งสอง ไม่ได้กระทําละเมิดต่อโจทก์จึงไม่มีหน้าที่ต้องรื้อกําแพงคอนกรีตและชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์

ฎีกาใหม่* เล่มที่ ๗ คำบรรยายเนติฯ อ.สมจิตร์ สมัยที่ ๗๖